عیب و نقص عارضه ای است که بر قالی وارد می شود که ممکن است مختصر باشد و با اقدامات معمولی چون دارکشی و کشش از طریق کوب کردن و رفوگری ترمیم باشد این عیب ها شامل پارگی و چین خوردگی و پوسیدگی مختصر است تعدادی از عیوب کلی و اساسی که رفع آنها مشکل ولی ممکن است، دو دست بودن، کیس داشتن، غلط بافی و پوسیدگی زیاد است.
به طور کلی عیوب به چند دلیل در قالی به وجود می آیند
1- عیوبی که مربوط به مواد اولیه است
2- عیوبی که به عملیات چله کشی و بافت قالی مربوط می شود
3- عیوبی که به عملیات حمل و نقل و نگهداری در انبار مربوط است
4- عیوبی که به عملیات بهره برداری و استفاده نادرست از قالی مربوط است
5- عیوبی که به عملیات بهره برداری و استفاده نادرست از قالی مربوط است.
خوشبختانه اغلب عیوب مذکور قابل ترمیم و بازسازی هستند، مشروط بر آن که کار رفع  عیب توسط ترمیم کار و رفو گر با تجربه و متبحر انجام گیرد.

عیوب مواد اولیه قالی عبارتنداز
1- عیوب طبیعی مواد مانند پشم که دارای چربی کمتر از حد معمول است و خشک و شکنده است یا پنبه ای که نرسیده یا نیمه رسیده است قارچ های مضر دارد.
2- عیوب وارد شده بر اثر انبار نمودن یا حمل و نقل مانندی نمدی شدن
3- عیوبی که کارگران تولیدی مواد اولیه به قالی وارد می کنند مانند قرار دادن مواد قالی در مجاورت مواد شیمیایی زیان بخش و ظروف فلزی و کثیف.
مواد اولیه قالی به ویژه مواد پشمی و پنبه در مراحل تولید و انباری به شدت در معرض آفت و صدمه هستند
دقت در تهیه این مواد به صورتی که دارای آفت نباشند و دچار صدمه نشوند از وظایف تولیید کننده قالی دستبافت است
 قالی بافته شده با مواد اولیه ناقص دارای دوام و استقامت کافی نیست و پس از مدتی بهره برداری و استفاده دچار رنگ رفتگی یا دورنگ شدن یا پرز ریختگی و پوسیدگی شدید می شود.

انواع فرش بر حسب پود گذاری

- فرش های لول باف
در این نوع فرش ها بعد از یک رج بافت یک پود کلفت و یک پود نازک کشیده می شود و فاصله بین تار و رو به اندازه دو قطر نخ چله می باشد، به دلیل رد شدن پود ضخیم حفظ گردیده و پشت فرش هر گره به صورت برجستگی های منظم دیده می شود.
- فرش های نیم لول باف
 در این نوع فرش ها نیز بعد از یک رنج بافت دو پود به کار می رود ولی هر دو پود با ضخامت یکسان و حد متوسط میان پو ملف و نازک و به دلیل بین دو تار زیر و رو به اندازه یک قطر نخ چله فاصله وجود دارد و از پشت یک گره به صورت بزرگ و دیگری کوچک دیده می شود و برجستگی های ریزتری نسبت به فرش لول دارد در این روش شیوه بافت، دار قالی باید کوجی داشته باشد.
- فرش های تخت باف
 این فرش ها فقط یک پود دارند پود دارند و بعد از یک رج بافت پود کلفت را بالای زیگزاک از و بین تارهای زیر و رو رد میشود و در رج بعد از بین تارهای رو و زیر پود ضخیم را می کشیم و به این جهت که در این فرش عا پود ضخیم از جای پود نازک عبور می کند و در پشت فرش هیچ برجستگی وجود نداشته و صاف می باشد داشتن کوجی در این نوع بافت نیز الزامی می باشد.

تعریف مرمت قالی

به مجموعه عملیاتی که برای برطرف ساختن صدمات و آسیب های وارد شده به قالی نو یا کهنه انجام می شود، رفو یا ترمیم و مرمت می گویند.
کسی که ترمیم کار و برطرف  کننده عیوب قالی از طریق تعمیر تار و پودگذاری و بافتن نقاط صدمه دیده است رفو نامیده می شود.
رفو باید از حرفه و صنعت قالیبافی و صنایع جانبی و وابسته به آن از جمله طراحی و نقشه خوانی و رنگرزی آگاهی کامل داشته باشد رنگها را خوب بشناسید و مفهوم و معنای آنها را درک کند تا بتواند با هنر تطبیق دادن و جور کردن رنگ ها را به بهترین نتیجه در ترمیم دست بافتها برسد رفو گر در کار خود مبتکر و سریع الننتقال و هوشار است، به گونه ای که به محض برخورد با انواع عیوب در هر جای قالی در بر طرف ستزی آن عیب به نحو احسن عمل می کند.
قالی و زیر انداز دست بافت ممکن است در کلیه قسمت ها، مانند زمینه، حاشیه شیرازه، گلیم بافی و ری شه معیوب گردد یا پاره یا سوراخ پوسیده یا سوخته و به علت قدمت و ارزش تاریخی نیاز به برطرف کردن عیب داشته باش کلیه عیوب ذکر شده در هر نقطه از قالی به وسیله رفوگری قابل ترمیم است، مشروط بر آن که رفو گر در کار خود تبحر و مهارت کافی داشته باشد رفوگری کاری حساس و ظریف و حرفه ای جابنی و بسیار مهم در صنعت قالیبافی است.
 امروزه با توجه با بالا رفتن قیمت قالی های دست بافت و افزایش گرایش به دستبافت های هنری اهمیت این حرفه به مراتب بیشتر و رفوگری بیش از پیش نظرها را به خود معطوف داشته است.

قبل از شروع ترمیم و مرمت قالی صدمه دیده باید اقداماتی به شرح زیر انجام گیرد

- باید طرح و نقشه قالی را فراهم آورد تا مرمت آن طبق نقشه قالی گیرد
- با در نظر گرفتن مشخصات قالی، و سایر مواد اولیه مور نیاز به اندازه لازم تهیه شود
- در انتخاب خامه و رنگ آن، کهنگی قالی و نخ های آن مد نظر قرار گیرد و حتما خامه ی کهنه شده یا همسان قالی تهیه شود
- وسایل و لوازم مورد نیاز برای ترمیم قالی فراهم شود.

نکاتی که در بهبود کیفیت مرمت تاثیر بسزایی دارند

- چنانچه تار و پود و پرز قسمتی از قالی کلا پوسیده شده باشد، ابتدا باید تارهای چله ترمیم و اسکلت قالی اصلاح و در پی آن به بافتن قسمت های صدمه دیده اقدام شود اگر تار و پود سالم باشد و خامه ها از بین رفته باشد از تار و پود کشیده شده و پرز جدید با توجه به طرح و نقشه قالی به جای آن بافته می شود.
- معمولا رفو محل آسیب دیدع از دو طرف پایین و بالا آغاز و به نقطه وسط قالی ختم می شود.
- به منظور ارائه ترمیم دقیق و حساب شده و با ارزش، محل صدمه دیده را ماهرانه و با دقت کافی می بافند با توجه توجه به بافت اصلی قالی باید همگونی در ترمیم و اصلاح آسیب دیده رعایت شود.
- ترمیم قسمته ای آسیب دیده قالی باید با ظرافت و توجه و نکته بینی و ریزگری و احتیاط کامل انجام شود، زیرا عدم و مهارت و عمل نابجا در ترمیم قالی آسیب دیده موجب صدمه جبران ناپذیر می شود.

ترمیم قالی های پاره شده (تونه بر)

 از جمله آسیب هایی که به قالی وارد می شود آن را در حد غیر قابل استفاده شدن دچار نقص می کند پارگی است، پارگی از عیوب مهم قالی به حساب می آید و بر طرف کردن و ترمیم این عیب، کاری بس حرفه ای و دشوار است.

قالی به چند دلیل دچار پارگی می شود که عبارتند از

- زمانی که قالی با استفاده از مواد اولیه نامرغوب و نا مناسب چله کشی شده باشد
- در زمان بهر برداری یا هنگام نگهداری در انبار
- قرار دادن اشیای سنگین بر روی قالی
- تا خوردگی غیر معمول
- وارد کردن ضربات در هنگام شست و شو
- گستردن قالی بر سطح نا هموار.
 در صورتی که پارگی قالی زیاد نباشدف به صورت منظم ترمیم میشود و با کمک سوزن و نخ با تاب کم، از چند رج پایینتر از پارگی سوزن می زنیم و سوزن را یک یا دو رج در چند رج پایینتر بیرون می آورده میشود و همانند دوخت از سمت عرض پارگی به کمک نخ پود مناسب پود ضخیم رد میشود و همانند کشیدن پود ضخیم قالی است با این تفاوت که نخ چله از وسط هر تار چله که کشیده شده عبور داداه میشود و در طرف دیگر قالی در عرض قالی درون پورد ها فرو می رود.

 ترمیم قالی هایی که غلط بافته شده اند

 عدم دقت بافنده در اجرای طرح و نقشه قالی سبب به وجو آمدن غلط بافی می گردد.
غلط بافی دو گونه است
1-غلط بافی و ناقص بافی و حذف بخشی از طرح قالی
2-عدم رعایت تناسب در نقش ها و نقش مایه ها که در ابعاد و اجرای نقش ها و قرنیه بافی آن دقت کافی به عمل نمی آید
 برای اصلاح و ترمیم قالی غلط بافت، از روی نقشه از قبل تهیه شده، از پشت قالی در یک رج هر تعداد گره که اشتباه بافته شده با قلاب پشت گره زده می شود و به این صورت طرح های غلط بافته شده اصلاح می شود باید دقت نمود شکافتن گره های غلط بافته شده در یک مرحله انجام نمی شود اصلاح می شود باید دقت نمود شکافتن گره های غلط بافته شده در یک مرحله انجام نمی شود بلکه در چند مرحله به ترتیب رج به رج انجام می شود پس از اصلاح گره ها در قالی، از قسمت روی قالی ریشه ها وسط قیچی کوتاه می شود و ریشه های زده شده اگر نیاز به کهنه نما شدن دارد، آنها را کهنه نما می کنند و ریشه های زده شده به سمت خواب قالی اتو می شود.

از بین رفتن پرزه های قالی یا قلاب خواب

از بین رفتن پرزهای قالی به چند صورت است
- سوختگی قالی توسط اتو یا قابلمه داغ
- سوختگی با وسایل برقی
- سوختگی قالی توسط سیگار
- بید خوردگی قالی.
برای انجام مرمت پرزها، قسمت های سوخته و زرد شده یا قسمت ها بید خورده قالی با قیچی کملا کوتاه و چیده می شود به صورتی که فقط گره قالی باقی بماند سپس توسط قلاب خواب رو یک تار از چله رو به صورتی قلاب خواب در دست راست قرار گیرد توسطر سه انگشت اشاره روی تنه قلاب قرار می گیرد و دست چپ با فاصله سمت چپ گره قرار می گیرد، (باید دقت شود قلاب هنگام کار در دست فرو نرود) چله پشت را که در پشت قالی قرار دارد بگیرید و با قلاب را همراه نخ از چله بیرون آورید و سر قلاب را رو به سمت بالا قرار گیرد و بار دیگر آن را در تار بعدی فرو کنید و به همین تریتیب از پایین به بالا ، لابه لای بافت قالی را پر می کنیم باید توجه کرد هر گره طبق نقشه به رنگ دلخواه در جای خود قرار گیرد و نسبت ضخامت نخ ها را به طرف پایین یا همان خواب قالی صاف می کنیم و توسط اتو بر روی گر های زده شده می کشیم که حالت صاف و خوابیده بگیرد سپس سر نخ خای اضافه پرزها را با قیچی مکی گیریم. در پایان اضافه را با سوزن کیله کشی می گیریم و سر نخ های اضافع را با شعله کبریت می سوزانیم که کهنه شود در تمان زمان انجام این کار باید مواظب بود قلاب به سمت پشت قالی فرو نرود تا به پشت قالی آسیب وارد نشود به قلاب خواب، قلاب مشهد هم گفته می شود.

ترمیم قالی های ترکیده

پاره شدن چله ها و جدا شدن گره ها هنگام تا کردن قالی یا هنگام پایین کشی را ترکیدگی می گویند.

این عیب به این دلیل ها به وجود می آید

1- هنگام چله کشی، بر اثر نامرغوب بودن مواد اولیه یا نا مناسب بودن ریسندگی و تاب نخ یا عدم تناسب کشش چله ها بر دار
2- هنگام نگهداری در انبار، یا قرار دادن اشیا سنگین بر روی قالی، تار خوردگی غیر معمول ایراد ضربات بر آن به هنگام شست و شو و ناهمواری زمینی که قالی روی آن پهن شده است.
برای رفع این عیب و برای گسترده نشدن پارگی، یک دوخت مانند تار چله و در ردیف گره ها به دو طرف پارگی می زنیم ابتدا در قسمت پارگی از رج بعدی برمی گردانیم سپس از قسمت پاینن پارگی با نخ چله مناسب با رج شماره قالی را شروع به همانند پارگی عرضی، فقط چله کشی ادامه می دهیم در قسمت قالی درست کشیده می شود ضمنا اگر در این فاصله گره ها ریزش پیدا کرد باید مانند تونه بر، پود از وسط تار چله رد شود و در آخر پشت گره ها ریخته شود و با قلاب پر شود کاهش طول قالی سبت به رج شماره ی قالی یا نسبت به سفارش اصلی را پایین زدگی گویند.

این عیب علت ها گوناگونی دارد، از جمله

1- نازک بودن خامه ها و نخ های چله ها و پود نسبت به رج شمار قالی
2-تنگ بودن چله ها نسبت به رج شماره ی قالی
3-سفت بودن چله ها نسبت به اندازه مورد نیاز
4-زیاد بودن شذت ضربات و تعداد دفعات کوبیدن دفه
5- تعویش بافنده.
برای بر طرف نمودن این عیب، قالی توسط دستگاه دارکشی می شود بر طرف سازی این عیب صد در صد نیست بلکه تا حدودی بر طرف می شود و پس از شست و شو دوباره ظاهر می شود قالی بر روی دستگاه دار کشی تخته کوب میشود و از لابه لای رجها در همان جا یا یک در میان اضافه می شود و با این روش پایین زدگی از بین می رود و قالی دیگر پایین زدگی ندارند و این عیب برطرف می شود.
پس از تخته کوب کردن قالی معیوب به دستگاه دارکشی، توسط فشار چنگک به تار و پود و کوبیدن مجدد دفه، رجها به یکدیگرنزدیک تر می شوند و فاصله بین آنها از بین می رود و بالا زدگی کم می شود.