شیرازه دوزی

شیرازه متصل

در گذشته اکثر فرش ها، خصوصا در مناطق فارس بافت همراه با شیرازه بافت می شد ولی امروزه به دلیل جلوگیری از کجی احتمالی لبه های فرش هنگام بافت ترجیح می دهند که بدون شیرازه آن را ببافند.
در بافت فرش شیراز متصل، به شیرازی گفته می شود که یک گلوله پشمی را همرنگ ساده بافی فرش آماده کرده و با بافت هر رج قالی یک بار آن را به دور تا رهایی که در کنار راست و چپ خالی مشخص می پیچند و پود ضخیم و نازک آن را به لبه فرش اتصال می دهند که باعث استحکام کناره های قالی می شود شیراز می باشد ولی در روسیه شیرازه ای که به کناره فرش دوخته می شود متصل می گویند.
ترمیم قسمتی از شیراز ها دو میخ را در کنار لب ها و در دو طرفه قالی به اندازه طول فرش میکوبی و چله مناسب با رجشمار فرش آسیب دیده وارد کرده و در برگشت به دور چله ها پیچیده و برمیگردانیم.

اگر در قالی نفیس قسمتی از شیرازه متصل آسیب ببیند اینگونه عمل می کند

- قالی را از پشت بر روی زمین پهن می کنند
- اگر تار های شیرازه آسیب دیده باشد برابر تار های شیرازه تارکشی می شود.
- نخ شیرازه را داخل سوزن شیرازه کرده و شروع به ترمیم شیرازه می کنند.

 حالا اگر در قسمت شیرازه قالی خامه از بین رفته باشد از روش های زیر استفاده می شود

- قالی را از پشت بر روی زمین پهن می کنند
- خامه شیرازه را داخل سوزن کرده و شروع به ترمیم شیرازه می کنند
- با نیش قلم یا ماژیک هم زنگ شیرازه
در شیرازه منفصل قالی از پشت پهن می شود.

در بافت شیرازه متصل از چه نوع ابزار هایی استفاده می کنند؟

- خامه متناسب از لحاظ رنگ با قالی
- نخ چرم دوزی
- سوزن.
قالیشویی ونک، توانسنت برند خود را ثبت کند. اولین قالیشویی در تهران، قالشویی ونک بود که ثبت برند انجام داده.
قالیشویی ونک به تمام مناطق ونک، امیر آباد، یوسف آباد، گیشا، جردن، ولی عصر، غرب تهران، مرزداران خدمات رسانی می کند.

شیرازه ها

در فرش های ماشینی شیرازه ها با دستگاه زده می شود قسمت های آسیب دیده شیرازه را به وسیله کاتر از فرش جدا کرده و با دستگاه شیرازه می زنند.

شیراز دو رنگ

در فرش های قشقایی و در استان فارس از این رو فرش شیراز استفاده می گردد که نحوه کار به این ترتیب می باشد که در لبه فرش با دو سوزن انجام میگیرد. رنگ اول را وارد سوزن نموده طبق شیرازه متصل به صورت فاصله دار از یک رنگ شیراز زده می شود و تا انت ها ادامه دارد پس سوزن دوم را با رنگ بندی از اول در فاصله شیراز زده شده داخل فرش نموده و در بین تمام فاصله ها پیچیده می شود.

شیرازه متقاطع یا دو رنگ:

نوع دیگری از شیرازه دورنگ متقاطع می باشد که به آن تیغ ماهی نیز گفته می شود و پیچیدن آن با دو سوزنه همزمان انجام می شود و در روی شیراز رنگ ها همدیگر را قطع می کنند.
روش کار به این صورت است که دو رشته خامه پرتاب مناسب با ضخامت فرش با رنگ های مختلف برداشته و طبق توضیحی که قبلا داده شده داخل سوز می نماییم نخ تراز را در کنار فرش قرار دادهپرز ها را مرتب می کنیم هر دو سوزن را به ترتیب وارد کرده یک دور اول این قسمت شیرازه میپیچیم بعد سوزن اول را به یک سانت بالا از پیچش اول گذاشته عبور می دهیم و مجدد نوک سوزن را به عقب برگرداند در کنار رنگ بندی داخل و خامه را به دور شیراز میپیچیم بعد با سوزن دوم با رعایت فاصله ها همین عمل را تکرار کرده تا به آخر ادامه میدهیم این شیراز می تواند با یک سوزن یک رنگ هم پیچیده شود.
در فرش های عشایری، بلوچ، فرش های نیمه لول، فرش های تخت و همچنین کناره های کیف و خورجین از این شیراز استفاده می شود.

شیرازه تیغ ماهی متخاصم

این شیراز معمولا به وسیله دو سوزن که در آن دو رشته نخ خامه دارای رنگ های متفاوتی هستند انجام می گیرد و نحوه کار مانند شیرازه متقاطع بوده با این تفاوت که خامه ها به صورت یکی در میان دو دسته از چله پیچیده می شود.

ترمیم ساییدگی شیرازه ها

به این ترتیب اقدام به ترمیم آن می نمایم ابتدا نخ چله مناسب فرش آسیب دیده را داخل سوزن نموده از یک کمی بالاتر از قسمت آسیبدیده وارد شیراز می نمایم و از قسمت دیگر شیرازی که آسیبدیده خارج کرده و به تعدادی که تار ها در قسمت های سالم فرش است، تار کشی می نماییم پس از پارک شی نیز خامه هم رنگ شیرازه را وارد سوزن نموده و سوزن را در شیراز های سالم فرش می کنیم سر نخ وصل می شود و طبق شیرازی متصل که در مبحث قبل توضیح داده شد شیرازه را تا کمی بالاتر از قسمت آسیایی ادامه می دهیم و بعد از اتمام، سر نخ محکم نموده و روی آن را با چکش ضربه زده تا دیگر قسمت شیرازه هم سطح شود.

ترمیم قسمتی از شیرازه ها که چله آن آسیب دیده

جهت ترمیم این گونه شیرازه ها بهتر است از چهار چوب استفاده شود. قسمت آسیب دیده را درون چهارچوب قرار داده و میزان کشیدگی در هنگام نصب حتما کنترل گردد به طوریکه کناره های قالی صاف بوده و هیچ گونه کیسی نداشته باشد خصوصا در قسمت ها که چله ها جدا شده اند نباید زیاد کشیده شود و موازی بودن کیسی شیرازه ترمیم گردد.
در صورتی که کشیدگی به حد کافی قسمت آسیب دیده جمع شده و کوچکتر از حالت اولیه خود می شود و در قسمت سالم نیز چین خوردگی به وجود می آید.
جهت ترمیم اینگونه شیراز ها ابتدا نخ چله های فرش آسیب دیده را داخل سوزن نموده از یک مقدار و تعدادی تار در قسمت های سالم فرش است تارکشی می نماییم، پس از تارکشی نیز خامه همرنگ شیرازه را داخل سوزن نموده و در شیرازه های سالم رش وارد کرده و سر نخ وصل میشود و طبق شیرازه متصل که در قبل توضیح داده شد شیرازه دوزی را تا کمی بالاتر از قسمت آسیب دیده ادامه می دهیم و بعد از اتام، سر نخ را محو نموده و آن را با چکش ضربه زده تا با دیگری قسمت های شیرازه هم سطح گردد و همچنین می توان روی آن را با اطو صاف نمود به این ترتیب که پارچه نمناکی را روی شیرازه از پشت فرش گذاشته و با اطو صاف نموده به این تریتیب که پارچه نمناکی را روی شیرازه از پشت فرش گذاشته و با اطو آن می کشیم.

جدا سازی شیرازه فرش

در بخی از فرش ها شیرازه دچار پارگی شده که انواع دارد، گاهی از بغل فرش و به شکل از فرش جدا می شود در مورد فرش های شیرازه منفصل رخ می دهد که باید به روش نصب شیرازه و به صورت زیگراکی انجام شود به وسیله سوزن و چله مناسب نوک سوزن را کمی بالاتر از قسمت های آسیب دیده داخل فرش و از داخل شیرازه خارج می کنیم. باید دقت کنیم که محل رفت و برگشت سوزن مشخصی نباشد.
اشاره به اینکه قالیشویی ونک به تمام مناطق ونک، امیر آباد، بوسف آباد، گیشا، جردن، ولی عصر، غرب تهران، مرزداران خدمات رسانی می کند.
قالیشویی ونک با به ترین قیمت، شستشوی تضمینی، تحویل در اسرع وقت و با به ترین کیفیت شستشوی.
قالیشویی ونک به تمام مناطق ونک، امیر آباد، یوسف آباد، گیشا، جردن، ولی عصر، غرب تهران، مرزداران خدمات رسانی می کند. شماره قالیشویی ونک را از 118 بخواهید.

شیرازه از لحاظ جنس مواد اولیه

خام مصرفی در شیرازه های قالی معمولا از جنس خامه متن کناره های قالی است، خامه های مصرفی قالی از جنس ابریشم و پشم هستند و در منطق عشایری و بلوچ و ترکم برای افزایش استحکام دست بافت یک لایه خامه با مو بر روی شیراز های پشمی دوخته می شود و یا از ابتدا با مخلورط پشم و مو بافته میشود. این گونه شیرازه پشم و مو می گویند.
گاه ممکن است است شیرتزه از ابتدا تن ها با مو بافته شود و چون مو ضر بید است و مقاومت سایشی مو از پشم بسیار بیشتر است، از این رو در مقابل پاخوری مقاومت بیشتری دارد.
برای زدن شیرازه از هر نوع باید در نظر داشت از نخ چله متناسب با رج شمار قالی استفاده شود و خامه های مورد استفاده از 1 / 4 بلندتر از قد قالی برای شیرازه کنار قالی در نظر گرفته شود. در شیرازه دوزی با سوزن، از سوزن شماره 3 خیاطی استفاده می شود که سوزن مناسبی برای دوخت شیرازه به منار قالی است. از درفش برای محکم کردن دو سر شیرازه استفاده می شود که کاملا شیرازه را بکشد و لبه قالی درست قرار بگیرد. ضمنا این دوخت با کمک انبر کوچک انجام میشود که سوزن آن بیرون به وسیله آن بیرون کشیده می شود و در هیچ جای دوخت نباید سفیدی نخ دوخت دیده شود.

انواع شیرازه ها در ترمیم قالی آسیب دیده

لوازم مورد نیاز: سوزن شیرازه دوزی، خامه همرنگ متن قالی، انبر، درفش، نخچله متناسب با رج شمار قالی.
تعریف شیرازه: گوشه پیچ با نوازی کناره های دو طرف طول قالی به منظور حفاظت از پخش اصلی دست بافت را شیرازه گویند.
وظیفه شیرازه ایجاد استحکام و ثبات عرضی قالی است که از ریزش گره ها در دو طرف سوی کناره قالی جلوگیری می شود. بنابراین شیرازه موجب افزایش زیبایی و استحکام و حفظ تناسب ابعاد در عرض قالی می شود. در قالی های دایره و بیضی شیرازه وجود ندارد.
شیراه در مناطق مختلف کشور به لور، گوشه پیچ، و کنار پیچ شهرت دارد.
از آنجا که در مرمت جایی برای ایجاد تغییر در آنچه هست وجود ندارد، معیار برای تشخیص درجه ارزش شیرازه مرمتی، میران شباهت با شیرازه اصلی خود قالی خود با قالی با تما ویژگی های آن است. هر چه خامه انتخاب شده به رنگ زمینه نزدیک تر باشد از لحاظ زیباسناسی بهتر جلوگیری می کند.


انواع شیرازه:


شیراز به دو قسمت: 1) متصی، 2) منفصل تقسیم می شود و پیوسته و گسسته نیز نامگذاری شده است شیرازه ها از لحاظ ردیف و رنگ مواد اولیه نیز تقسیم بندی می شوند.
شیرازه ها از لحاظ تعداد ردیف به سه دسته حصیری و گلیم بافی و منفرد تقسیم بنید می شود. شیرازه های حصیری از دو ردیف شروع می شوند و گاه در برخی نمونه ها تا چهار شیرازه از لحاظ تعداد رنگ به دو دسته ی شیرازه های تکرنگ و چند رنگ تقسیم می شود شیرازه های چند رنگ (شامل دو رنگ) و احاظ اجرای رنگ ها به صورت ساده و جناغی (ضربدری) تقسیم می شوند.
شیرازه از لحاظ مواد اولیه به شیرازه های پشمی، ابریشمی، مویی و پشم تقسیم می شوند
باید توجه داشت تمام این دسته ها در قالب دو دسته کلی گسسته و پیوسته قرار می گیرند.

شیرازه حصیری

در برخی از قالی های نواحی عشایری و روستایی بنا بر سنت یا به منظور ایجاد استحکام بیشتر، به جای یک ردیف شیرازه از دو یا چند شیرازه در کنار هم استفاده میشود که خامه ها به صورت گلیم از میان نغزی ها عبور کرده است این گونه از شیرازه ها را حصیری گویند.
در قالی های مناطق عشایری و قالی های بلوچ و برخی از قالی ها ترکمن اغلب برای استحکام بیشتر یک لایه مو نیز کنار قالی می دوختند در مناطقی چون هریس از توابع تبریز قالی ها اغلب با شیرازه حصییری بافته می شود در هریس از دو ردیف شیرازه در قالی استفاده می شود و گاه سه و چهار و یا بیشتر در هر کنار قالی شیرازه بافته می شود در تابلو فرش ها به دلیل اینکه قسمتی از قالی به زیر قاب می رود برای تسهیل در قاب کردن قالی در ریدف های بیشتر شیرازه استفاده می شود که مانع حذف شدن بخش کناری قالی بر اثر قاب گرفتن و رفتن به زیر قاب می شود در فرش درختی ابریشمی مربوط به استحکام بیشتر بوده است و شاید این شیوه به منظور جلوگیری از لول خوردگی و پیچ شدن شیرازه به پشت قالی در اثر تراکم بالای قالی به کار می رفته است.
در دو نمونه قالی های عمو مشهد که در موزه فرش تهران نگهداری می شوند، ردیف های متعدد شیرازه با همان نخ های پود کلف به شیوه دو سر بالا و پایین قالی گلیم باف شده اند و قالی های مستطیل شکل همچون قالی های دایره و بیضی با گلیم باف احاطه شده اند.
شیرازه حصیری منفصل به دو شیوه اجرا می شود در یک روش مغزی ها را کنار هم با فواصل مناسب و یکسان قرار می دهند و یک طرف آن را ثابت می کنند و خامه ها را از میان آن ها به صورت گلیم باف عبور می دهند دراین روش شیرازه منفصل و مفرد را کنار هم قرار می دهند و به قالی می دوزند. به دلیل سهولت کار، هم اکنون روش اخیر در بازار بیشتر از روش پیشین به کار می رود.
شیوه اجرای شیرازه دوزی به دو دسته جناغی (ضربدری) و ساده تقسیم می شود در شیوه جناغی رنگ ها مختلف، که معمولا دو رنگ هستند به صورت ضربدری از روی هم رد مشوند. این ضربدر قطر بیرونی شیرازه یعنی در مرز پشت و روی شیرازه قرار می گیرد.
در شیوه ساده باید چند رنگ (معمولا دو رنگ) در کنار هم دور مغزی پیچیده شود منفصل و یا با سوزن زده می شود و به کنار قالی دوخته می شود.